Demistifisirlenmedik: Ýer ýüzündäki iň uly uçýan haýwan - Ketsalkatlus.

Dünýäde ýaşap geçen iň uly haýwan barada aýdylanda, onuň gök kitdigini hemmeler bilýär, ýöne iň uly uçýan haýwan barada näme aýdyp bilersiňiz? Takmynan 70 million ýyl mundan ozal batgalykda gezip ýören has täsirli we gorkunç jandary, Aždarchidae maşgalasyna degişli bolan, takmynan 4 metr beýiklikdäki Ketzalkatlus diýlip atlandyrylýan Pterosawriýany göz öňüne getiriň. Onuň ganatlarynyň uzynlygy 12 metre ýetip bilýär, hatda üç metr uzynlykdaky agzy hem bar. Onuň agramy ýarym tonna. Hawa, Ketzalkatlus ýer ýüzünde mälim bolan iň uly uçýan haýwandyr.

urugynyň adyKetsalkatlusastek siwilizasiýasynyň tüýli ýylan hudaýy Ketsalkoatldan gelip çykýar.

Şol döwürde Ketzalkatlus örän güýçli jandardy. Esasan hem, ýaş Tirannozawr Reks Ketzalkatlus bilen duşuşanda hiç hili garşylyk görkezmedi. Olaryň metabolizmi çalt we yzygiderli iýmitlenmäge mätäçligi bar. Bedeni sazlaşykly bolany üçin, energiýa üçin köp mukdarda belok gerek. Agramy 300 funtdan az bolan kiçi Tirannozawr Reksi onuň iýmiti hasaplap bolýar. Bu Pterozawryň şeýle hem uly ganatlary bardy, bu bolsa ony uzak aralyklara uçmaga amatly edýärdi.

Ilkinji Ketzalkatlus fosilini 1971-nji ýylda Tehasdaky Big Bend milli seýilgähinde Duglas A. Loson tapdy. Bu nusga bölekleýin ganaty (dördünji barmagy uzadylan öň aýakdan ybarat) öz içine aldy, ondan ganatlaryň giňişliginiň 10 metrden geçýändigi çak edilýär. Pterosawriýalar mör-möjekleriň yzyndan uçmak üçin güýçli ukyby ösdüren ilkinji haýwanlardy. Ketzalkatluslaryň uly döş süňkü bardy, bu ýerde uçmak üçin myşsalar guşlaryň we ýarasalaryň myşsalaryndan has ulydy. Şonuň üçin olaryň örän gowy "uçujylar" bolandygyna şübhe ýok.

Ketsalkatlularyň ganatlarynyň giňişliginiň iň ýokary çägi henizem jedelli mesele bolup durýar we bu haýwanlaryň uçuş gurluşynyň iň ýokary çägi barada hem jedelli meselä sebäp boldy.

Ketsalkatlyň ýaşaýyş durmuşy barada köp dürli pikirler bar. Uzyn boýun oňurgalary we uzyn dişsiz eňekleri sebäpli, ol balyklary gyrgy ýaly, öli leleň ýaly ýa-da häzirki zaman gaýçy burunly gaga ýaly awlan bolmagy mümkin.

Ketzalkatlyň öz güýji bilen uçýandygy çak edilýär, ýöne howa çykandan soň, ol wagtyň köp bölegini syçmak bilen geçirýär.

Ketsalkatluslar takmynan 70 million ýyl mundan ozal, Bor döwrüniň ahyrynda - 65,5 million ýyl mundan ozal ýaşapdyrlar. Olar Bor-Üçünji döwrüň ýok bolmagy hadysasynda dinozawrlar bilen bilelikde ýok bolupdyrlar.

Kawah dinozawryň resmi web sahypasy:www.kawahdinosaur.com