Kia pēhea te roa o te oranga o ngā tainasoa? I homai e ngā kaipūtaiao he whakautu ohorere.

Ko ngā tainasoa tētahi o ngā momo tino whakamīharo i roto i te hītori o te whanaketanga koiora o te Ao. E mōhio ana tātou katoa ki ngā tainasoa. He aha te āhua o ngā tainasoa, he aha ngā kai a ngā tainasoa, me pēhea te whaiwhai a ngā tainasoa, he aha te momo taiao i noho ai ngā tainasoa, tae atu ki te take i ngaro ai ngā tainasoa… Ahakoa te hunga noa, ka taea e rātou te whakamārama i ngā pātai ōrite mō ngā tainasoa i roto i te huarahi mārama me te arorau. He nui ngā mea kua mōhiotia e tātou mō ngā tainasoa, engari kotahi te pātai kāore pea te nuinga o te tangata e mārama, e whakaaro rānei: Kia pēhea te roa o te oranga o ngā tainasoa?

I whakapono ngā tohunga mō ngā kararehe tawhito i mua ko te take i tino nui ai te tipu o ngā tainasoa he mea i ora ai rātou mō te toharite o te 100 ki te 300 tau. Heoi anō, pērā i ngā korokotairo, he kararehe tipu kore mutunga ngā tainasoa, ā, he puhoi, he tonu te tipu puta noa i ō rātou oranga. Engari ināianei kua mōhio tātou ehara tēnei i te mea pono. He tere rawa te tipu o te nuinga o ngā tainasoa, ā, i mate i te wā taitamariki.

· Me pēhea te aromatawai i te roanga o te ora o ngā tainasoa?

I te nuinga o te wā, i roa ake te ora o ngā tainasoa nunui. I whakatauhia te roanga o te ora o ngā tainasoa mā te ako i ngā kōiwi tawhito. Mā te tapahi i ngā wheua kōiwi tawhito o ngā tainasoa me te tatau i ngā rārangi tipu, ka taea e ngā kaipūtaiao te aromatawai i te pakeke o te tainasoa, kātahi ka matapae i te roanga o te ora o te tainasoa. E mōhio ana tātou katoa ka taea te whakatau i te pakeke o te rākau mā te titiro ki ōna mowhiti tipu. Pērā i ngā rākau, ka hangaia hoki e ngā wheua tainasoa he "mowhiti tipu" i ia tau. I ia tau ka tipu te rākau, ka tipu tōna take i roto i te porowhita, e kiia nei ko te mowhiti ā-tau. Pērā anō hoki mō ngā wheua tainasoa. Ka taea e ngā kaipūtaiao te whakatau i te pakeke o ngā tainasoa mā te ako i ngā "mowhiti ā-tau" o ngā kōiwi wheua tainasoa.

Mā tēnei tikanga, e whakatau ana ngā tohunga paleontology ko te roanga o te oranga o te tainasoa iti a Velociraptor he 10 tau noa iho; ko te roanga o te oranga o Triceratops he 20 tau; ā, ko te rangatira o te tainasoa, a Tyrannosaurus rex, e 20 tau te roa i mua i te pakeketanga, ā, i mate i waenga i te 27 me te 33 tau. Ko te roanga o te oranga o Carcharodontosaurus he 39 me te 53 tau; ko ngā tainasoa nui, he kai otaota, he kaki roa, pērā i a Brontosaurus me Diplodocus, he 30 ki te 40 tau te roa i mua i te pakeketanga, nō reira ka taea e rātou te ora tae noa ki te 70 ki te 100 tau te pakeke.

Te āhua nei he rerekē rawa te roa o te oranga o ngā tainasoa i tō tātou whakaaro. Me pēhea rā te roa o te oranga o ēnei tainasoa whakamiharo? Tērā pea ka pātai ētahi hoa, he aha ngā mea e pā ana ki te roa o te oranga o ngā tainasoa? He aha te mea i ora ai ngā tainasoa mō ngā tekau tau torutoru noa iho?

· He aha i kore ai e roa te ora o ngā tainasoa?

Ko te mea tuatahi e pā ana ki te roanga o te oranga o ngā tainasoa ko te pākia o te tinana. I te nuinga o te wā, he poto ake te ora o ngā endotherm he nui ake ngā pākia o te tinana i ngā ectotherm he iti ake ngā pākia o te tinana. I te kitenga i tēnei, ka kī pea ngā hoa he ngārara ngā tainasoa, ā, me noho ngā ngārara hei kararehe toto makariri me te roa ake o te oranga. Inaa, kua kitea e ngā kaipūtaiao he kararehe toto mahana te nuinga o ngā tainasoa, nō reira, he nui ake ngā taumata pākia o te tinana i whakaiti i te roanga o te oranga o ngā tainasoa.

Tuarua, he pānga kino anō hoki te taiao ki te roanga o te oranga o ngā tainasoa. I te wā i ora ai ngā tainasoa, ahakoa he pai te taiao mō ngā tainasoa, he kino tonu ki te whenua i ēnei rā: he rerekē te nui o te hāora i roto i te āhuarangi, te nui o te waikura whanariki i roto i te āhuarangi me te wai, me te nui o te irahiko mai i te ao whānui i ēnei rā. Nā tēnei taiao kino, me te hopu manu nanakia me te whakataetae i waenga i ngā tainasoa, i mate ai te tini o ngā tainasoa i roto i te wā poto.

I te katoa, kāore te roa o te oranga o ngā tainasoa i te rite ki te whakaaro o te katoa. Nā te aha i taea ai e ngā tainasoa te noho hei rangatira mō te Wā Mesozoic, me te noho hei rangatira mō te ao mō te 140 miriona tau pea? Me nui ake ngā rangahau a ngā tohunga paleontology mō tēnei.

Paetukutuku Whaimana a Kawah Dinosaur:www.kawahdinosaur.com